AS/EN 9100 ve AS/EN 9120: Havacılık, Uzay ve Savunmada Standardizasyon

Bir uçak havalandığında, bir uydu yörüngeye yerleştiğinde ya da savunma sistemleri devreye alındığında, bu sistemlerin arkasında yalnızca mühendislik kabiliyeti değil; güçlü ve disiplinli bir kalite altyapısı da yer alır. Çünkü bu sektörlerde hata yalnızca bir maliyet unsuru değil, doğrudan güvenlik riski anlamına gelmektedir.

Havacılık, uzay ve savunma sektörü bu nedenle kaliteyi “son kontrolde yakalanacak bir unsur” olarak değil, sürecin tamamına yayılan bir yapı olarak ele almak durumundadır. Özellikle son yıllarda küreselleşmenin etkisiyle birlikte tedarik zincirlerinin çok katmanlı hale gelmesi, bu ihtiyacı daha da görünür kılmıştır.

Bugün sektörde faaliyet gösteren kuruluşlar; farklı ülkelerde konumlanmış, farklı regülasyonlara tabi ve farklı müşteri beklentilerine sahip çok sayıda tedarikçi ile çalışmaktadır. Bu yapı, kalite gereksinimlerinin ortak bir çerçevede tanımlanmasını zorunlu hale getirmiştir.

Bu noktada AS/EN 9100 ve AS/EN 9120 standartları devreye girmektedir. Uluslararası Havacılık ve Uzay Kalite Grubu (IAQG) tarafından geliştirilen bu standartlar, havacılık, uzay ve savunma sanayine özel kalite yönetim sistemi gerekliliklerini tanımlamaktadır. Bugün dünya genelinde 20.000’den fazla kuruluşun bu standartlar kapsamında faaliyet göstermesi, sistemin küresel ölçekte kabul gördüğünü ortaya koymaktadır.

AS/EN 9100 serisi standartlar, yalnızca kalite yönetim sisteminin kurulmasını değil; aynı zamanda süreçlerin ölçülebilir, izlenebilir ve sürekli iyileştirilebilir hale getirilmesini hedeflemektedir. Bu yaklaşımın sahadaki yansımaları ise oldukça somuttur:

• Ürün ve hizmetlerde hata oranlarının düşmesi,

• Tedarik zinciri boyunca izlenebilirliğin güçlenmesi,

• Teslimat performansının daha öngörülebilir hale gelmesi,

• Denetim süreçlerinde şeffaflık ve karşılaştırılabilirlik sağlanması,

• Uluslararası iş birlikleri için ortak bir dil oluşması

Bu sonuçlar, kalite yönetim sistemlerinin yalnızca bir belgelendirme süreci olmadığını; aynı zamanda operasyonel verimlilik ve güven açısından kritik bir rol üstlendiğini göstermektedir.

Standartların etkinliğini sağlayan bir diğer önemli unsur ise IAQG tarafından yürütülen ICOP (Industry Controlled Other Party) Belgelendirme Programı’dır. ICOP, denetimlerin belirli kurallar çerçevesinde ve sektörün beklentilerine uygun şekilde gerçekleştirilmesini sağlarken, OASIS (Online Aerospace Supplier Information System) veri tabanı aracılığıyla bu sürecin şeffaflığını desteklemektedir.

OASIS sistemi sayesinde, belgelendirilmiş kuruluşlara ilişkin bilgiler merkezi bir platformda toplanmakta ve ana yükleniciler dahil olmak üzere tüm paydaşlar tarafından doğrulanabilmektedir. Bu durum, özellikle küresel tedarik zincirlerinde güvenin tesis edilmesi açısından önemli bir avantaj sağlamaktadır.

Belgelendirme süreçlerinin güvenilirliği ise yalnızca sistemlerle değil, aynı zamanda bu süreci yürüten kuruluşların yetkinliği ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle belgelendirme kuruluşlarının ISO/IEC 17021-1 standardına göre akredite olması kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. Bu akreditasyon, denetimlerin tarafsız, tutarlı ve uluslararası kabul gören bir metodoloji ile yürütülmesini güvence altına almaktadır.

Türk Loydu, yönetim sistemleri belgelendirmesi kapsamında IAQG OASIS sistemine kayıtlı olup, Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından ISO/IEC 17021-1 standardına göre akredite edilmiş bir belgelendirme kuruluşu olarak faaliyet göstermektedir. Bu yapı, gerçekleştirilen belgelendirme faaliyetlerinin uluslararası geçerliliğini destekleyen önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir.

Bugün gelinen noktada, havacılık, uzay ve savunma sektöründe rekabet yalnızca teknik yetkinliklerle değil; aynı zamanda güvenilir süreç yönetimi, standardizasyon ve uluslararası kabul görmüş sistemlere uyum ile şekillenmektedir.

AS/EN 9100 ve AS/EN 9120 standartları da bu yapının merkezinde yer almaya devam etmektedir.